Welkom!

Met deze site (in ontwikkeling) willen wij een bijdrage leveren om op een open, positieve en constructieve wijze de hierna vermelde thema's te belichten.

De site wil verder een gids zijn naar- en een podium bieden voor waarnemingen en ideeën met betrekking tot die thema's uit allerlei bronnen.

Zelf een bijdrage leveren?

Indien gewenst kunt u ook zelf een bijdrage leveren. Neem in dat geval even contact met ons op.

 

Zoeken

Realisatie website:

sp ezwebdesign

Bergbeklimmers in Alpen moeten zich aanpassen

Een ieder die op de hoogte wil blijven van ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid, klimaat en milieu kan eigenlijk niet om Dagblad Trouw heen. 

Zo staat er in de editie van deze krant van maandag 18 januari 2016 een artikel over de toenemede gevaren die bergbeklimmers lopen als ze de Alpen proberen te bedwingen. Door de klimaatverandering treden allerlei veranderingen in de bergmassa's. De temperaturen in de Alpen stijgende meer dan gemiddeld.

 

 

 

 

Neem John Ball. Toen hij na een carrière in de landelijke politiek in 1858 niet werd herkozen, trok hij naar het vasteland van Europa. Hij was toen al voorzitter van de pas opgerichte Alpine Club, de eerste bergbeklimmersvereniging ter wereld, en had als eerste klimmer de Monte Pelmo (3168 meter, in de Dolomieten) bedwongen. Nu hij in de politiek geen toekomst meer had, legde Ball zich toe op het beschrijven van klimroutes in de Alpen, bijvoorbeeld die van de Jungfrau (4158 meter) in het Zwitserse Berner Oberland. Als geschoold botanist was Ball, die met Charles Darwin correspondeerde over de wijze waarop planten groeien, gewend om goed te observeren. Dat komt terug in zijn klimgidsen. Tot op de dag van vandaag wordt hij geprezen om zijn heldere en onderhoudende wijze van schrijven. En Balls beschrijvingen van de omgeving vinden wetenschappers nog altijd waardevol.

Dankzij gidsen als die van Ball kunnen klimmers zich voorbereiden op wat hen wacht op weg naar de top. Een bekend gevaar, voor klimmers van alle tijden, is bijvoorbeeld dat van vallende stenen of rotsblokken. Zo waarschuwt Ball in 1866 met Britse onderkoeldheid dat een bepaalde klimroute op de Jungfrau 'niet vrij van serieus gevaar van vallend gesteente' is. Diezelfde tocht duidt de Zwitserse arts en alpinist Oskar Hug in 1931 aan als een 'steinschlaggefährdete Route', die hij 'dringend' afraadt. Vanaf 1956 wordt deze route 'geheel afgeraden' en na 1981 vermeldt geen enkele gids de tocht nog.

Deze beschrijvingen vond de Wageningse bodemwetenschapper Arnaud Temme in de Zentralbibliothek in Zürich. Hij spitte daar klimgidsen door, op zoek naar waarschuwingen voor vallend gesteente. Zijn bevindingen publiceert hij in het tijdschrift van de Swedish Society for Anthropology and Geography.

Het gevaar van vallende stenen kent Temme als geoefend klimmer uit eigen ervaring. "Het gebeurde in juli 2011", vertelt hij. "Met drie anderen beklom ik de Jungfrau. We waren om 5 uur 's ochtends gestart. Op ongeveer 3500 meter hoogte hing ik mijn klimmaat Paul, die voor mij uitklom, te zekeren. Om ons heen was de sneeuw onlangs weggesmolten. Paul klom heel voorzichtig maar toch schuurde zijn touw heel wat stenen los. Ik kreeg een paar kleine stukken op mijn helm, ták-ták-ták. Daarna viel er een vuistgrote steen van een meter of twintig boven mij naar beneden. Ik hoor nóg het suizende geluid, vlak langs mijn hoofd. De steen raakte mij op mijn schouder. Gelukkig had ik daar een schouderband van mijn rugzak en een flinke tros touw overheen. Dat dempte de klap, maar ik was even behoorlijk de kluts kwijt."

Over het gevaar van vallend gesteente hadden de klimmers niets gelezen in de gids die ze raadpleegden voordat ze aan de tocht begonnen. Een nieuwere editie van de klimgids, zo bleek later, vermeldde het risico wél.

Aan het angstige avontuur ('een leermoment') op de flank van de Jungfrau hield Temme een flinke blauwe plek over. En een onderzoeksvraag: als je nu historische en recente beschrijvingen van dezelfde klimroute naast elkaar legt, en kijkt wat er wordt geschreven over vallende stenen, kun je daaruit dan afleiden of dat gevaar mettertijd groter is geworden? Als dat zo is, is dat een aanwijzing dat het klimaat op deze berg verandert.

Een stuk rots breekt namelijk niet zomaar af. Daarvoor moet het eerst scheuren, wat gebeurt als water in de steen uitzet en bevriest. Zolang een steen onder een laag ijs vastzit, is er weinig aan de hand. Maar als die door stijgende temperaturen soms ontdooit en dan weer bevriest, neemt de kans op scheuren en afbreken toe.

Dat gevaar wordt onderkend: vaststaat dat in de Alpen de temperatuur sneller stijgt dan gemiddeld, en dat ondergrond die voorheen permanent bevroren was nu ontdooit. De afbrokkeling van stenen als gevolg van dooi wordt al enige tijd bestudeerd - aan de hand van foto's of met microfoons die het geluid van scheuren registreren. Maar dat gaat dan vaak om grote, zeldzame steenlawines of om voorvallen in een klein gebied. Temme zocht naar bewijzen voor veranderingen in meer 'alledaagse' steenslag. Hij vond ze in de gidsen van John Ball en diens navolgers.

Temme analyseerde in totaal 63 verschillende klimroutes van vijf bergen in het Berner Oberland. Wat blijkt: van die 63 routes worden er 7 in de recentste gidsen niet meer beschreven omdat ze te gevaarlijk zijn geworden. Nog eens 27 routes zijn nu riskanter dan vroeger. Tussen 1864 en ongeveer 2000 verandert er weinig aan de beschreven gevaren in de gidsen. Maar vooral de laatste tien jaar neemt het gevaar van vallende stukken rots toe, en dan het meest op routes in westelijke richting over een ondergrond van graniet of amfiboliet.

Doordat mannen als Ball zo nauwgezet de omgeving beschreven, kon Temme in kaart brengen waar en onder welke omstandigheden het risico op vallend gesteente het grootst is. Het mooist zou zijn, zegt Temme, als hedendaagse klimmers hun waarnemingen meteen zouden registreren, bijvoorbeeld in een app op hun smartphone.

Die gouden eeuw van het alpinisme moet een bijzondere tijd zijn geweest, zegt Temme. "De bergen worden dan echt ontdekt, je ziet de denkbeeldige lijnen van klimroutes stuk voor stuk ontstaan. Mannen als John Ball hadden een grote zucht naar avontuur en ontdekkingen."

Toch duurde de gouden eeuw uiteindelijk maar een jaar of tien. Balls laatste gids was een beschrijving van het Atlasgebergte in Marokko. Hij baseerde zich op de dagboeken die hijzelf en zijn twee reisgenoten bijhielden tijdens hun expeditie in 1871. Het boek verscheen pas in 1878. De uitgever leed er verlies op.

Jaren twintig: een bergbeklimmer neemt op de Matterhorn in Zwitserland een moment de tijd voor de fotgraaf.

Ontdooiende permafrost

Behalve voor vallend gesteente waarschuwen klimgidsen bergsporters vaak voor het gevaar van vallend ijs. Maar anders dan steenslag komt het naar beneden vallen van brokken ijs steeds minder voor. Dit komt door stijgende temperaturen die maken dat gletsjers zich terugtrekken en eeuwige sneeuw smelt. De westelijke wand van de Eiger (3970 meter) was vroeger bijvoorbeeld erg gevaarlijk vanwege vallend ijs van een overhangende gletsjer. Nu die gletsjer zich terugtrekt is het volgens de beschrijvingen hier een stuk veiliger geworden. Voor de Jungfrau geldt dat de route naar de top tussen 1931 en 2010 vier keer gedeeltelijk is gewijzigd, omdat klimmers minder hebben te duchten van sneeuw en ijs.

Van 63 klimroutes in het Berner Oberland worden er 7 in recente gidsen niet meer beschreven; ze zijn te gevaarlijk geworden

Wereldbank: armoede stijgt door klimaatverandering

De klimaattop in Parijs is aanstaande en dat zullen wij weten ook. Op vele niveaus worden wereldleiders aangespoord het nodige te doen. Juist op dit moment komt ook de Wereldbank met een rapport over de toenemende armoede als gevolg van de klimaatverandering. 

De Volkskrant bericht hierover op haar site. Een beetje naïef wordt gesteld dat over vijftien jaar dan 100 miljoen mensen meer in armoede zullen leven dan nu, tenzij de klimaatverandering snel wordt teruggedraaid.

Hoe gaat dat, dat terugdraaien? In het boek Brandpunt Aarde van Gabrielle Walker en David King staat dat de levensduur van CO2 in de atmosfeer ongeveer een eeuw is. En dat de opwarming van nu het gevolg is van de CO2 uitstoot van de stoommachines en kolenvuren van de vroege industriële revolutie.

Hoge temperatuur: meer groepsconficten

De Volkskrant meldt in een artikel op haar site dat met stijgen van de temperatuur ook de gemoederen verhit raken. Dit blijkt uit Amerikaans wetenschappelijk onderzoek op basis van gegevens van de afgelopen 10.000 jaar.

De verwachting van de wetenschappers is, dat de verwachte temperatuurstijging met 2 graden Celsius het aantal groepsconflicten in sommige regio's met 50 procent zal doen toenemen

 

Oceanen verzuren steeds sneller

In de Volkskrant van 15 november 2013 staat in een informatief artikel dat de oceanen in steeds hoger tempo verzuren door CO2-uitstoot. Vooral rond de polen zijn de veranderingen nu al waarneembaar. De gevolgen zijn groot voor (schaalvormende)organismen als koralen en schelpen. Dit blijkt uit een consensusdocument van 540 oceaanwetenschappers uit 37 landen.

 

Smeltende Noordpool verzuurt ook sneller

In een artikel op de site van de Volkskrant wordt vermeld dat wetenschappers hebben vastgesteld dat het ijsvrije, koude zeeoppervlak van het Noordpoolgebied meer CO2 opneemt en daardoor sneller verzuurt dan warmere gebieden.

Door de afsmelting neemt het gebied steeds meer warmte op, waardoor het effect nog versterkt wordt en de regio veel sneller opwarmt dan de rest van de wereld.

Lees het hele artikel hier

© Klimaatladder.nl